Wednesday, 01 April 2020, 00:00:26 — Baku (UTC+4)
Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi

AZERBAYCAN CUMHURİYETİ MİLLİ MECLİSİ BAŞKANI SAYIN OKTAY ASADOV'UN KONUŞMASI

Sayın mevkidaşlarım,

Aziz dostlar,

Bayanlar ve baylar,

Yüzyıllar boyunca Türk dünyasının düşünür insanları Türk birliği hakkında düşünseler de, bu düşüncenin hayata geçmesi için gerçek ortam sadece yirminci yüzyılın sonlarında oluşmuştur. Sovyetler Birliğinin dağılması, dünyanın siyasi haritasına Türkiye Cumhuriyeti ile birlikte 5 yeni Türkçe konuşan devletin eklenmesi halklarımızın tarihi kaderinin kendi mecrasına dönmesini sağlamıştır.

20 yıl boyunca bizim ülkelerimiz dev gelişme yolundan geçmişlerdir. Yeni Türkçe konuşan devletler artık sadece yerleştikleri bölgelerin değil hem de dünyanın siyasi ve ekonomik hayatında aktif rol oynamaktadırlar. Azerbaycan hakkında onu söyleyebilirim ki, son birkaç yılda meydana gelen küresel ekonomik kriz ortamında bile, ülkemiz yüksek ekonomik büyüme hızını tutmaya devam etmiştir, krizin sosyal komplikasyonlarını başarıyla engellemiştir. Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyevin yeni dönemin sorunlarının üstesinden gelmek yeteneği, gerçekleştirdiği düşünülmüş ve etkili siyaset ülke ekonomisinin hızlı ve dinamik gelişmesini sağlamlaştırmıştır.

Bugün Güney Kafkasya ülkelerinde oluşturulan genel iç ürün hacminin yarısından fazlası Azerbaycanın payına düşüyor. Son 10 yılda Azerbaycanın devlet bütçesinin hacmi 16 kat artmıştır. Ülkemizin dış ticaret hacmi 10 kata kadar çoğalmıştır.

Azerbaycanın, Gürcistanın ve Türkiyenin ortak çabaları ile gerçekleştirilen projeler Avrupanın enerji güvenliği sisteminin önemli bir parçası haline geliyor. Hazar petrolünü ve gazını dünya pazarlarına açan Bakü-Tiflis-Ceyhan ve Bakü-Tiflis-Erzurum petrol ve doğalgaz boru hatları halklarımıza hizmet ediyor. Şimdi Orta Asya ülkelerinden petrol ve petrol ürünleri Azerbaycan aracılığıyla dünya pazarlarına ulaştırılıyor.

Ama gelişme sadece ekonomik ve sosyal etkilerle ölçülmüyor. Halklarımızın bilincinde da köklü değişiklikler olmuştur. Babaların vasiyet ettiği "dilde, sözde, amelde birliğin" öneminin şimdi daha derinden idrak edildiğini söyleyebiliriz.

Bugün insanlığın karşılaştığı küresel sorunları sadece devletlerin ortak çabaları ile gidermek mümkündür. Devletlerarasında işbirliğinin gerekliliği tarih boyunca hiçbir zaman bu kadar derinden hisseden olmamıştır. Diğer yandan, bölgelerimizin coğrafi-stratejik öneminin artması da Türkçe konuşan halklar ailesinin tüm üyeleri arasında yakın ilişki ve işbirliğinin önemini ön sıraya çıkarmıştır. Son yıllarda ülkelerimizin ikili ve çok taraflı ilişkilerinin güçlenmesi bize gösteriyor ki, ülkelerimiz işbirliği için kurulmuş yeni imkânlardan verimli şekilde yararlanmaya çalışıyorlar.

Bu anlamda Türkçe Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi halklarımızı birbirine daha da yakınlaştırmak için etkin bir aracı olarak kendini gösterebilmiştir. Türkçe konuşan ülkelerin devlet başkanlarının düzenli toplantıları, Türk halklarının kültürel mirasının korunması ve gelişimi ile uğraşan TÜRKSOY teşkilatı ile birlikte, TÜRKPA devletlerimiz arasında siyasi ilişkilerin derinleştirilmesi, hem de ülkelerimizin parlamentoları arasında işbirliğinin geliştirilmesi işine önemli katkılar sağlamaktadır.

Azerbaycan parlamentosu bu başarılara seviniyor ve örgütümüze bundan sonra da en yüksek düzeyde destek verecektir. Türkçe konuşan ülkelerin devlet başkanlarının görüşleri sırasında kabul edilen kararlar bu alanda daha geniş çaplı çalışmaların görülmesine zemin oluşturuyor, kardeş halklarımızın birbirine daha da yaklaşmasına hizmet ediyor. Devlet başkanlarının geçen yılın Eylül ayında İstanbulda düzenlenen X Zirvesinde Türk dünyasının birleşmesi yolunda ileriye doğru önemli adımlar atılmıştır.

Görüşmede kabul edilmiş en önemli kararlardan biri "Türkçe Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi" nin oluşturulması olmuştur. Kurum katılımcı ülkeler arasında ilişkilerin güçlendirilmesi için sistemli faaliyet gösterecektir. Aynı görüşmede Azerbaycan Cumhurbaşkanı Sayın İlham Aliyev TÜRKSOY Fonunun oluşturulması önerisini ileri sürmüştür ve şimdi bu yönde pratik önlemler alınıyor. Devlet başkanlarının TÜRKPA’ya verdikleri önemin ifadesi olarak, TÜRKPA Genel Sekreteri Ramil Hasanov toplantıda konuşma yapmış ve Kurulun faaliyetleri hakkında bilgiler vermiştir.

Devlet başkanlarının görüşmesinde dile getirilmiş diğer önerilerin de hayata geçirilmesi için şu anda yoğun çalışma yapılmaktadır. Sanırım, Türk birliğinin güçlendirilmesi adına devlet başkanları düzeyinde faaliyetin niteliksel yeni safhaya koyulduğunu söyleyebiliriz.

Sayın mevkidaşlarım,

Bildiğiniz gibi, modern dünyada parlamento diplomasisinin önemi ve rolü gittikçe artıyor. Parlamentolararası işbirliğinin niteliksel yeni aşaması olan parlamento diplomasisi geleneksel diplomasi mekanizmalarını tamamlayıp zenginleştiriyor, devletlerarasında mevcut olan sorunların çözümüne, uygarlıklar arasında diyalog için engellerin ortadan kaldırılmasına değerli katkılar sağlıyor.

Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi Parlamentolararası işbirliğinin tüm teşkilatlarından yararlanmasına büyük önem veriyor. Parlamentomuz yabancı ülkelerin yasama organları ile işbirliği ve etkileşimi hakkında çok sayıda anlaşmalar yapmıştır.

Sanıyorum ki ülkelerimizin yüksek yasama organları Türkçe Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesinin işbirliği yapmakla birlikte, ikili Parlamentolararası işbirliğinin derinleştirilmesine de özel dikkat etmektedir. İkili ilişkilerimizin güçlenmesi ise Parlamento Asamblemizin pekiştirilmesine ve faaliyetlerinde önemli rol oynamaktadır. Demek istiyorum ki, bu iki süreç birlikte gitmeli ve birbirini organik şekilde tamamlamalıdır.

Azerbaycan Cumhuriyeti Milli Meclisi üye olduğu parlamento kurumlarının verdiği olanaklardan yararlanarak uluslararası topluluğun dikkatini devletimiz için önemli sorunların çözümüne çekmeye çalışıyor. Not edebilirim ki, bu yolda başarılarımız az değildir. BM Genel Meclisi, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi, Avrupa Parlamentosu, NATO Parlamenter Asamblesi, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütünün Parlamenter Meclisi, İslam Konferansı Örgütü Parlamento Meclisi gibi nüfuzlu parlamento kurumları Azerbaycanın acılı sorunu olan Ermenistan-Azerbaycan, Dağlık Karabağ sorununda devletimizin haklı tutumunu destekleyen belgeleri kabul etmişlerdir.

İtalya ve Almanya gibi nüfuzlu devletlerin yasama organları kendi kararlarında Dağlık Karabağ sorunu ile ilgili Azerbaycanın haklı tutumunu desteklemiş, sorunun ülkemizin toprak bütünlüğü temelinde çözülmesi gerektiğini göstermişlerdir. Bir takım ülkelerin parlamentolarının da bu durumda kararlar alması bekleniyor.

Fırsattan yararlanarak, uluslararası kurumlarda Azerbaycanla ilgili konuların görüşülmesinde temsilci heyetimizi destekleyen tüm ülkelerin dâhil Türkçe konuşan devletlerin temsilcilerine bir daha teşekkürlerimizi sunuyorum. Öncelikle kardeş Türkiyeye minnettarız ki, hep Azerbaycanın yanında olmuş, tüm uluslararası kuruluşlarda Azerbaycana destek vermiş, kardeş yardımını hiçbir zaman esirgememiştir. Kardeş Türkçe konuşan devletlerin bu alanda çabalarını artırmasını bekliyoruz.

Sayın mevkidaşlarım,

Şüphe yok ki, ülkelerimizin Parlamentolararası işbirliği alanında biriktirdikleri zengin deneyimi, Türkçe Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesinin faaliyetlerinin verimli şekilde kurulmasına yardım etmektedir. Artık ilk nihai sonuçlarımız vardır. Dün söylediğim gibi, TÜRKPA Parlamentolararası İttifak ve İslam Konferansı Teşkilatı Parlamenterler Asamblesinin gözlemci statüsü almış, AGİT Parlamenter Asamblesi, Avrupa Parlamentosu, BDT Parlamentolararası Kurulu, Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütünün Parlamenterler Meclisi gibi nüfuzlu uluslararası kurumlarla işbirliği ilişkileri kurmuştur.

Sanırım, Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi bu yönde gerçekleştirilen çalışmalara dikkati daha da artırmalıdır. Teşkilatımızın uluslararası nüfuzunun yükselmesi, ileri gelen parlamento kurumları sırasına katılmasına genel sorunlarınızın dünya birliğine ulaştırılması çalışmasına yardımcı olabilir.

Aziz dostlar,

Sayın mevkiidaşlar,

Bayanlar ve baylar,

Türk dünyası dev bir denizi andırıyor. Ama Denizi ayrı bölgelere bölersek, yerde ne kalır? Bizim gücümüz bizim birliğimizdedir.

Türk halklarının büyük şahsiyetlerinden olan, Azerbaycan halkının milli lideri Haydar Aliyev Türkçe konuşan halklar arasında ilişkilerin geliştirilmesi konularına özel önem veriyordu. Türk halklarının diğer bir büyük şahsiyeti Turgut Özal XXI yüzyılın Türk yüzyılı olacağına yürekten inanıyordu. Ben de buna inanıyorum. Bu fikrin gerçeklerden kaynaklandığına en parlak ispatlardan birisi bizim burada birlikte olmamız, ülkelerimizin parlamentoları arasında iş birliği konularını kardeşçe müzakere etmemiz.

Sözümün sonunda izin verin, muteber toplantımızın faaliyetlerine başarılar, halklarımıza barış, ilerleme ve refah dileyim.

İlginiz için teşekkür ederim.